Hotline(24/7): 0901 32 58 58

Ngủ không ngon giấc có nguyên nhân bệnh lý

Rối loạn giấc ngủ có thể  là  vấn đề sức khoẻ hoặc do hiệu quả tiêu cực của trị liệu. Các bệnh thường gây vấn đề về giấc ngủ bao gồm ợ nóng, tiểu đường, tim mạch, rối loạn cơ xương khớp, bệnh thận, các vấn đề sức khoẻ tâm thần, rối loạn thần kinh, vấn đề hô hấp, bệnh thương hàn. 

Ngoài ra một số thuốc được BS chỉ định hay mua tự do dùng để điều trị các bệnh kể trên hay các vấn đề sức khoẻ khác có thể ảnh hưởng tiêu cực đến chất và lượng giấc ngủ.

Image title

Các bệnh  mãn tính

Ợ nóng

Nằm trên giường làm ợ nóng trầm trọng hơn. ợ nóng  do acid tích tụ trong bao tử trào ngược lên thực quản gây ra. Bạn có thể tránh vấn đề này bằng cách kiêng ăn các loại thức ăn có chất béo cũng như rượu và cà-phê vào buổi chiều. Bạn cũng có thể nâng phần trên cơ thể bằng vật đệm dưới nệm. Các loại thuốc được chỉ định hoặc mua tự do giúp ngăn acid tiết ra trong bao tử cũng hữu ích.

Tiểu đường

Những người bị tiểu đường có lượng đường không kiểm soát được tốt có thể gặp những vấn đề về giấc ngủ do

Đổ mồ hôi ban đêm

Đi tiểu thường xuyên

Triệu chứng hạ đường huyết

Nếu tiểu đường làm tổn hại thần kinh chi dưới, cử động về ban đêm hay đau nhức cũng ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Suy tim

Suy tim là tình trạng dần suy yếu khả năng “bơm” hay  làm máu  vận chuyển một cách đầy đủ. Suy tim làm dịch tích tụ trong phổi và các mô. Bệnh nhân suy tim thường tỉnh giấc  giữa đêm, cảm thấy hụt hơi vì các dịch thừa trong cơ thể tích tụ quanh phổi khi họ nằm xuống. Dùng gối nâng phần thân trên có thể làm tình trạng này giảm bớt.

Image title

Rối loạn cơ xương khớp

Đau nhức do viêm khớp làm người bệnh khó ngủ  khó nằm lại thoải mái sau khi đổi tư thế. Hơn nữa, điều trị bằng steroids gây mất ngủ. Dùng aspirin hay thuốc chống viêm không steroid ngay trước khi ngủ có thể giúp giảm đau và viêm khớp trong  đêm.

Bệnh thận

Những người mắc bệnh thận có thận bị tổn thương đến mức thận không thể lọc, lấy đi chất thải và giữ các chất điện giải ở trạng thái cân bằng một cách hiệu quả như khi đang mạnh khoẻ. Bệnh thận khiến chất thải tích tụ trong máu và đưa đến tình trạng mất ngủ hay hội chứng chân không yên. Dù các nhà nghiên cứu chưa giải thích được, lọc máu và  thay thận không phải lúc nào cũng đưa giấc ngủ trở lại trạng thái bình thường.

Tiểu đêm

Tiểu đêm là tình trạng thức dậy nhiều lần để đi tiểu trong một đêm. Đây là nguyên nhân mất ngủ phổ biến đặc biệt ở ngưởi già. Trường hợp nhẹ, một người thức dậy ít nhất 2 lần trong đêm. Trường hợp nặng  một người có thể thức giấc đến 5 hay 6 lần.

Các trị liệu bệnh tiểu đêm thuộc 3 loại

  • Điều trị để chữa nguyên nhân bệnh

  • can thiệp hành vi

  • Dùng thuốc

Bước đầu tiên là tìm cách xác định nguyên nhân và điều trị. Nếu không thành công cần  áp dụng các phương pháp liên quan đến hành vi như giảm uống nước 2 giờ trước khi ngủ, nhất là chất caffeine và rượu. Nếu tiểu đêm vẫn dai dẳng, BS sẽ chỉ  trong số các loại thuốc  được chấp nhận để điều trị bàng quang tăng hoạt.

Bệnh về tuyến giáp

Tuyến giáp tăng hoạt (cường giáp) có thể gây vấn đề về giấc ngủ. Rối loạn này kích thích hệ thần kinh quá độ,  gây khó ngủ, đổ mồ hôi ban đêm  và dẫn đến tình trạng tỉnh thức vào ban đêm.  Cảm thấy lạnh và buồn ngủ là đặc tính của tuyến giáp giảm năng (bệnh nhược giáp)

Các vấn đề về hô hấp

Các thay đổi liên quan đến nhịp độ hàng ngày trong trương lực của các cơ quanh ống dẫn khí  khiến ống dẫn khí bị co thắt vào ban đêm làm tăng khả năng bị các cơn suyễn vào ban đêm bất ngờ đánh thức người bệnh.

Khó thở hoặc lo sợ sẽ lên cơn suyễn khiến người bệnh khó ngủ, cũng như sử dụng steroids hay các thuốc hô hấp khác có tác dụng kích thích tương tự như tác dụng của caffeine.

Những người bị khí phế thũng hay viêm phế quản cũng khó ngủ vì quá nhiền đờm dãi , khó thở và ho.

Các rối loạn sức khoẻ  tâm thần

Hầu như tất cả mọi người lo âu hay trầm cảm đều khó đi vào giấc ngủ và ngủ không yên giấc. Không ngủ được có thể  trở thành trọng tâm sợ hãi và căng thẳng của người bệnh, khiến càng mất ngủ thêm.

Chứng lo âu khái quát

Lo âu quá độ, còn gọi là rối loạn lo âu lan toả, là những cảm giác lo âu, sợ hãi, bất an  dai dẳng và thường xuyên. Các cảm giác này hoặc  có cường độ cao bất thường hoặc không cân xứng với những rắc rối hay nguy hiểm có thật trong cuộc sống hàng ngày của người bệnh.

Những người lo âu thường trải qua cảm giác lo lắng quá độ , dai dẳng mỗi ngày hay hầu như mỗi ngày trong thời gian 6 tháng hay lâu hơn. Các triệu chứng thường gặp gồm khó đi vào giấc ngủ, ngủ không yên giấc, và không cảm thấy được nghỉ ngơi sau khi ngủ.

Image title

Ám ảnh và cơn hoảng loạn

Ám ảnh là nỗi sợ hãi cao độ liên quan đến một vật cụ thể hay một tình huống--  ít khi gây vấn đề về giấc ngủ  trừ khi nỗi ám ảnh liên quan đến giấc ngủ  (như sợ gặp ác mộng, hoặc sợ phòng ngủ). Các cơn hoảng loạn, trái lại, thường xuất hiện vào ban đêm.

Các cơn hoảng loạn liên quan đến giấc ngủ không xảy ra ở giai đoạn giấc mơ , nhưng ở giai đoạn 2 (ngủ nhẹ)  và giai đoạn 3 (ngủ sâu), hoàn toàn không có kích thích tâm lý. Trong các trường hợp bị ám ảnh và  và rối loạn  hoảng sợ , nhận ra và xử lý vấn đề nằm bên dưới, thường là bằng thuốc chống lo âu – có thể giải quyết vấn đề rối loạn giấc ngủ.

Trầm cảm

Vì hầu như 90%  những người trầm cảm nặng thường bị mất ngủ , BS đánh giá một người bị mất ngủ sẽ xem xét nguyên nhân mất ngủ do trầm cảm. Dây quá sớm là đặc trưng của bệnh trầm cảmvà một số người trầm cảm khó vào giấc ngủ hoặc ngủ không yên giấc ban đêm.

Trong các trường hợp trầm cảm mãn tính cấp thấp  (còn gọi là rối loạn cảm xúc), mất ngủ  hay không ngủ là các triệu chứng nổi bật. Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy ở những người trầm cảm, thời gian ngủ với sóng não chậm ngắn hơn , và vào giai đoạn mắt chuyển động nhanh (REM) mau hơn vào đầu buổi.

Rối loạn lưỡng cực

Giấc ngủ bị rối loạn là một đặc trưng của rối loạn lưỡng cực (còn gọi là bệnh hưng trầm cảm). Mất ngủ có thể gây ra hay làm trầm trọng các triệu chứng hưng cảm và tạm thời làm nhẹ cơn trầm cảm. Trong giai đoạn hưng cảm, người bệnh không ngủ trong  nhiều ngày, theo sau là giai đoạn suy sụp,  người bệnh nằm trên giường nhiều ngày sau đó.

Bệnh tâm thần phân liệt

Những người bị tâm thần phân liệt ngủ rất ít trong giai đoạn bắt đầu và trầm trọng nhất của cơn bệnh. Giữa các giai đoạn, giấc ngủ có khả năng được cải thiệndù nhiều người bị tâm thần phân liệt ít khi có giấc ngủ sâu  bình thường.

Rối loạn thần kinh

Một số rối loạn não và thần kinh là yếu tố gây ra mất ngủ.

Bệnh sa sút trí tuệ

Bệnh mất trí nhớ và các hình thức khác của bệnh sa sút trí tuệ có thể làm gián đoạn sự điều chỉnh giấc ngủ và các chức năng khác của não. Lang thang, mất phương hướng, và kích động vào chiều tối là hiện tượng “mặt trời lặn”(hội chứng hoàng hôn) yêu cầu sự giám sát thường xuyên và gây căng thẳng cho người chăm sóc.

Động kinh

Cứ 4 người bị động kinh thì có một người lên cơn co giật vào buổi tối làm mất ngủ ban đêm và buồn ngủ ban ngày. Thiếu ngủ cũng kích hoạt co giật, một hiện tượng được ghi nhận trong các bệnh xá ở tường đại học khi một số sinh viên bị co giật lần đầu sau khi thức khuya học bài.

Nhức đầu, đột quỵ và khối u

Những người có khuynh hướng nhức đầu phải tránh bị thiếu ngủ, vì thiếu ngủ dễ gây nhức đầu. Nhức đầu từng cơn (nhức đầu cụm) hay đau nửa đầu liên quan đến những thay đổi về kích thước mạch máu dẫn đến vỏ não. Cơn đau xảy ra khi thành mạch máu dãn nở.  Cơn nhức đầu khiến người bệnh thức giấc thường là cơn đau nửa đầu, nhưng cơn đau nửa đầu có thể nhẹ bớt nhờ giấc ngủ. Buồn ngủ kèm theo chóng mặt, suy nhược, nhức đầu hay vấn đề thị giác có thể báo hiệu một vấn đề nghiêm trọng như u não, hay đột quỵ cần phải được chăm sóc y tế ngay.

Image title

Bệnh Parkinson

Hầu như tất cả nhũng người bị bệnh Parkinson đều bị mất ngủ. Ra vào giường là một sự cố gắng nên bệnh này thường quấy rầy giấc ngủ. Do đó, ngủ ban ngày rất phổ biến.

Điều trị bằng thuốc ngủ gặp khó khăn vì một số thuốc làm bệnh năng thêm. Một số bệnh nhân uống thuốc trị bệnh Parkinson co thể gặp ác mộng , ở một số bệnh nhân khác, giai đoạn mắt chuyển động nhanh (REM) bị gián đoạn. Tuy nhiên uống thuốc vào ban đêm duy trì tính di động cần thiết để thay đổi tư thế nằm.  Thành giường hay xà ngang trên đầu giúp người bệnh chuyển động dễ dàng hơn và vì vậy ngủ ngon hơn.

                                                                                                          N.M.C

Các thông tin trên visuckhoeviet.net mang tính chất tham khảo, trong mọi trường hợp điều trị bệnh, cần tham vấn ý kiến chuyên môn y tế.