Hotline(24/7): 0901 32 58 58

Liệu pháp hooc-môn có thích hợp với bạn không?

Image title

Đã có thời pháp liệu hooc-môn thường xuyên được sử dụng để điều trị các triệu chứng mãn kinh và bảo vệ sức khoẻ lâu dài. Nhưng rồi các thử nghiệm lâm sàng cho thấy các nguy cơ về sức khoẻ. Điều này có nghĩa gì với bạn?

Mayo Clinic Staff

Liệu pháp thay thế hooc-môn—thuốc có chứa hooc-môn để  thay thế  những hooc-môn mà cơ thể không còn tạo ra  sau thời kỳ mãn kinh –được dùng như điều trị chuẩn mực cho phụ nữ bị những cơn nóng bừng và các triệu chứng mãn kinh khác. Liệu pháp hooc-môn, như ngày nay thường gọi, cũng đã được xem có lợi ích lâu dài trong việc ngăn ngừa bệnh tim và có thể cả chứng mất trí nữa.

Image title

Sử dụng liệu pháp hooc-môn bất ngờ thay đổi khi một thử nghiệm lâm sàng rộng lớn  cho thấy điều trị hooc-môn thật sự đem lại nhiều nguy cơ về sức khoẻ hơn  là lợi ích , đối với một loại điều trị, đặc biệt khi điều trị phụ nữ lớn tuổi trong giai đoạn sau mãn kinh.  Khi nỗi lo lắng đối với  liệu pháp hooc-môn lớn dần, các BS càng ít chỉ định loại điều trị này.

Liệu pháp hooc-môn không còn được  đề nghị để phòng bệnh  như bệnh tim, hay mất trí nhớ. Tuy nhiên đánh giá lại các thử nghiệm lâm sàng và các bằng chứng mới cho thấy liệu pháp hooc-môn là lựa chọn tốt cho một số phụ nữ tuỳ thuộc những yếu tố nguy cơ của họ.

Các lợi ích của liệu pháp hooc-môn

Image title

Các lợi ích của liệu pháp hooc-môn tuỳ thuộc một phần vào việc bạn dùng liệu pháp hooc-môn hệ thống hay các chế phẩm estrogen liều thấp đường âm đạo.

Liệu pháp hooc-môn hệ thống

Image title

Estrogen hệ thống thường ở dạng viên, miếng dán, keo, kem, hay thuốc xịt – là cách điều trị hiệu qủa nhất  làm nhẹ những triệu chứng khó chịu của giai đoạn mãn kinh như bốc hoả, hay đổ mồ hôi ban đêm. Estrogen cũng  làm nhẹ các triệu chứng mãn kinh đường âm đạo như khô, ngứa, rát hay khó chịu trong giao hợp.

Dù Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa kỳ (FDA) vẫn  chấp thuận dùng estrogen để ngăn ngừa loãng xương, các BS thường chỉ định thuốc bisphosphonates để điều trị bệnh này.

Các sản phẩm đường âm đạo liều thấp.

Các chế phẩm estrogen liều thấp đường âm đạo thường có dạng kem, dạng,viên, vòng có thể điều trị các triệu chứng âm đạo và một số triệu chứng tiết niệu trong khi giảm tối đa việc hấp thu vào cơ thể. Các chế phẩm liều thấp đường âm đạo không giúp giảm cảm giác nóng bừng, đổ mồ hôi ban đêm, hay chống loãng xương.

Liệu pháp hooc-môn duy trì  để ngăn ngừa các loại bệnh trong giai đoạn mãn kinh không còn được thường xuyên chỉ định. Tuy nhiên, một số dữ liệu cho thấy estrogen có thể làm giảm nguy cơ bệnh tim, khi dùng trong những năm đầu của thời kỳ mãn kinh.

Image title

Một thử nghiệm lâm sàng đối chứng ngẫu nhiên gần đây quan sát việc sử dụng estrogen ở phụ nữ  

trẻ tuổi hơn sau mãn kinh.  Nghiên cứu không tìm thấy sự liên kết có ý nghĩa giữa liệu pháp  hooc-môn và bệnh tim

Đối với những phụ nữ không qua phẫu thuật cắt tử cung , estrogen chủ yếu được chỉ định cùng với progesterone hay progestin (thuốc có chứa chất tương  tự như  progesterone). Đó là vì một mình estrogen khi không cân bằng với  progesterone, có thể  kích thích tăng trưởng niêm mạc tử cung và làm tăng nguy cơ ung thư tử cung. Phụ nữ đã cắt bỏ  tử cungkhông cần dùng progestin.

Trong một thử nghiệm lâm sàng rộng lớn nhất từ trước đến nay, viên tổng hợp estrogen-progestin tăng nguy cơ một số bệnh trầm trọng gồm:

Image title

Bệnh tim

Đột quỵ

Huyết khối (cục máu đông)

Ung thư ngực

Một thử nghiệm liên quan  đánh giá estrogen  ở phụ nữ  đã từng trải qua phẫu thuật cắt tử cung cho thấy không có sự gia tăng nguy cơ ung thư ngực hay bệnh tim. Nguy cơ đột quỵ và cục máu đông cũng  tương tự như liệu pháp tổng hợp.

Liệu pháp hooc-môn, đặc biệt là estrogen kết hợp với progestin có thể khiến ngực bạn  có mật độ cao trên nhũ ảnh khiến ung thư ngực khó phát hiện. Ngoài ra, đặc biệt khi trị liệu được vài năm, liệu pháp hooc-môn tăng nguy cơ ung thư ngực , một kết quả được xác nhận trong nhiều nghiên cứu về các kết hợp liệu pháp hooc-môn khác nhau, không chỉ giới hạn ở viên kết hợp  estrogen-progestin

Image title

Các nguy cơ của liệu pháp hooc-môn  có thể thay đổi tuỳ theo estrogen được dùng một mình hay  hay cùng với progestin, và tuỳ thuộc tuổi hiện tại của bạn và tuổi mãn kinh, liều lượng và loại estrogen, cũng như các nguy cơ sức khoẻ khác như bệnh tim mạch, nguy cơ ung thư và tiền sử bệnh trong gia đình.

Tất cả những nguy cơ phải được xem xét  khi quyết định liệu pháp hooc-môn có phải là lựa chọn cho bạn không.

Ai nên cân nhắc liệu pháp hooc-môn?

Dù có các nguy cơ về sức khoẻ, estrogen hệ thống vẫn là cách điều trị hiệu quả nhất  cho các triệu chứng mãn kinh. Các lợi ích của liệu pháp hooc-môn có thể vượt trội hơn nguy cơ nếu bạn có sức khoẻ tốt

Image title

Trải qua tình trạng bốc hoả từ vừa phải đến nghiêm trọng.

Mật độ xương giảm, không thích hợp hay không có kết quả từ những cách điều trị khác.

Chấm dứt hành kinh trước tuổi 40  ( mãn kinh sớm) hoặc mất chức năng của buồng trứng trước tuổi 40 (suy buồng trứng sớm)

Phụ nữ mãn kinh sớm , đặc biệt những người trải qua phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng  không dùng liệu pháp hooc-môn cho đến ít nhất là tuổi 45 , có nguy cơ cao hơn về

Image title

Loãng xương

Bệnh tim mạch vành

Chết yểu

Hội chứng parkinson

Lo âu và trầm cảm

Mãn kinh sớm chủ yếu làm giảm nguy cơ của phần lớn bệng ung thư ngực. Đối với phụ nữ mãn kinh sớm các lợi ích bảo vệ của liệu pháp hooc-môn  thường vượt trội  những nguy cơ.

Tuổi tác, loại mãn kinh và thời gian mãn kinh có vai trò quan trọng trong các nguy cơ liên quan đến liệu pháp hooc-môn. Hãy nói chuyệbn với BS về các nguy cơ cá nhân  của bạn.

Ai nên tránh dùng liệu pháp hooc-môn?

Image title

Phụ nữ đang bị hay có tiền sử ung thư ngực, ung thư tử cung, cục huyết đông ở chân hoặc trong phổi, đột quỵ, không nên dùng liệu pháp hooc-môn. Phụ nữ dùng liệu pháp này không nên hút thuốc.

Phụ nữ không có các triệu chứng mãn kinh và bắt đầu mãn kinh ở sau tuổi 45 không cần liệu pháp hooc-môn để được khỏe mạnh. Thay vào đó, hãy nói chuyện với BS về các chiến lược giảm các nguy cơ loãng xương và bệnh tim, có thể bao gồm thay đổi cách sống  và dùng thuốc hơn là liệu pháp hooc-môn để bảo vệ lâu dài.

Nếu bạn dùng liệu pháp hooc-môn, bạn sẽ giảm nguy cơ ra sao?

Hãy nói chuyện với BS về các chiến lược sau:

Tìm sản phẩm tốt nhất và phương pháp cung cấp cho cơ thể . Bạn có thể đưa estrogen vào cơ thể qua dạng viên, miếng dán, keo, kem âm hộ, viên đặt  tan chậm, vòng  đặt trong âm hộ. Nếu bạn chỉ có các triệu chứng âm đạo liên quan đến mãn kinh,  estrogen trong kem âm hộ liều thấp , viên hay vòng là lực chọn tốt hơn viên uống hay miếng dán.

Image title

Sử dụng thuốc tối thiểu

 Dùng liều thấp nhất có hiệu quả  trong thời gian ngắn nhất để điều trị các triệu chứng  trừ khi bạn dưới tuổi 45, trong trường hợp này bạn cần đủ estrogen để bảo vệ chống lại hậu quả lâu dài của việc thiếu hụt estrogen. Nếu bạn có những triệu chứng mãn kinh kéo dài làm suy yếu đáng kể chất lượng cuộc sống, BS có thể đề nghị điều trị lâu dài.

Image title

Tìm cách chăm sóc tiếp tục sau điều trị

Gặp nhân viên chăm sóc sức khoẻ đều đặn để đảm bảo lợi ích của liệu pháp hooc-môn tiếp tục chiếm ưu thế so với nguy cơ và cũng để  tầm soát như nhũ ảnh và khám vùng chậu.

Lựa chọn cách sống lành mạnh

Hãy đưa vận động cơ thể  vào hoạt động hàng ngày, ăn uống lành mạnh, giữ số cân nặng hợp với sức khoẻ, không hút thuốc, kiểm soát căng thẳng và tình trạng sức khoẻ mãn tính như  cholesterol cao, hay áp huyết cao.

Image title

Nếu bạn chưa trải qua phẫu thuật cắt tử cung và đang theo liệu pháp estrogen hệ thống, bạn cũng cần progestin. BS sẽ giúp bạn tìm phương pháp cung cấp để  có lợi ích và sự thuận tiện nhiều nhất, với nguy cơ và chi phí thấp nhất.

Làm gì khi không thể theo liệu pháp hooc-môn?

Bạn có thể kiểm soát trạng thái bốc hoả bằng cách sống lành mạnh như giữ bình tĩnh, hạn chế thức uống có caffein và rượu,  thực hành thở chậm thư giãn và các kỹ thuật thư giãn khác. Về các  vấn đề âm hộ như khô âm đạo,  đau khi giao hợp,  chất dưỡng ẩm hay bôi trơn âm đạo  có thể giúp ích. Bạn cũng có thể yêu BS kê toa thuốc ospemifene (Osphena),  để giúp giảm đau khi giao hợp.

Cũng có những phương pháp thay thế  như thái cực quyền, yoga, châm cứu. Hãy làm việc với BS để tìm ra phương pháp hiệu quả và lành mạnh nhất cho bạn.

Điểm chủ yếu: Liệu pháp hooc-môn không hoàn toàn tốt hay hoàn toàn xấu

Image title

Để quyết định liệu pháp hooc-môn có phải là lựa chọn điều trị tốt cho bạn hay không, hãy nói chuyện với BS  về các triệu chứng cá nhân và các nguy cơ sức khoẻ. Hãy duy trì đối thoại với BS trong suốt thời gian mãn kinh.

Khi các nhà nghiên cứu biết nhiều hơn về liệu pháp hooc-môn và các cách điều trị mãn kinh khác, chỉ định của BS có thể thay đổi. Nếu bạn vẫn tiếp tục có những triệu chứng mãn kinh gây khó chịu, hãy cùng xem lại các  khả năng điều trị với BS một cách đều đặn.

Bích Hạnh

Các thông tin trên visuckhoeviet.net mang tính chất tham khảo, trong mọi trường hợp điều trị bệnh, cần tham vấn ý kiến chuyên môn y tế.